Neoliberaal nationalisme

Alle neoliberalen zijn voor het behoud van naties, niet omdat ze overtuigde nationalisten zijn, wel omdat naties de steunpilaren zijn voor een neoliberale economische politiek

Als het me geoorloofd is, dan vertaal ik graag even de boodschap van Liesbeth Homans in De Standaard (in haar reactie op de column van Paul Goossens, DS 14, op 17 december). Homans stelt eufemistisch dat Goossens er maar best het zwijgen toe doet als het om N-VA gaat. De redenen? Ten eerste omdat hij ‘angst’ zou zaaien voor de broodnodige ‘radicale omwenteling die nodig is om onze sociale zekerheid te redden’. Ten tweede omdat zijn waarschuwing dat N-VA een neoliberale partij is even ongeloofwaardig zou zijn als zijn eerdere waarschuwing dat de N-VA een etnisch nationalisme zou prediken.

Ik ga graag in op beide argumenten. Dat is nodig want het zijn drogredenen die de ware aard van het N-VA-project verdoezelen voor de kiezer. Het is immers geen of–of-verhaal, maar een en-en-verhaal. N-VA koppelt een ‘nieuw nationalisme’ aan een neoliberale economische politiek. Dat lijkt een contradictie, maar dat is het enkel als we louter abstractie maken van die ideologieën. Kijken we naar de realiteit dan zien we dat het nationalisme en het neoliberalisme in het project van N-VA naadloos aansluiting vinden op elkaar.

De basis van het N-VA-project is het ‘nieuw nationalisme’. Dat nationalisme koppelt een klassiek etnisch natiebegrip (wij zijn Vlamingen omdat we hier geboren zijn en delen dus een taal en een cultuur) aan een voluntaristische natie (nieuwkomers zijn welkom als ze Vlamingen onder de Vlamingen willen worden). Meteen wordt duidelijk dat het eerste natiebegrip dominant is: nieuwkomers zijn welkom als ze zich schikken naar de waarden, normen en de taal die ‘typerend’ is voor de oernatie. Die natie mag dan wel nieuwkomers welkom heten, het is de bedoeling dat ze die natie sterker maken en uitbreiden. Ze worden dus niet geacht die natie te veranderen. Het ultieme doel van dat nieuw nationalisme is hetzelfde doel zoals in elk nationalisme van de 20ste eeuw: natie wordt natiestaat.

N-VA koppelt dit nationalisme aan een neoliberale economische politiek. Als de partij zich distantieert van het neoliberalisme dan distantieert ze zich enkel van het individualisme waarop dat neoliberalisme steunt, maar niet van de economische doctrines an sich. Die koppeling tussen nationalisme en neoliberalisme is bovendien niet zo uitzonderlijk: alle neoliberalen zijn voor het behoud van naties, niet omdat ze overtuigde nationalisten zijn, wel omdat naties de steunpilaren zijn voor een neoliberale economische politiek. Doordat het neoliberalisme per definitie op een globale schaal opereert heeft ze vrijspel zolang de politieke democratische macht op nationaal niveau verankerd wordt. Alle neoliberale nieuwkomers bij N-VA onderstrepen dan ook dat ze van oordeel zijn dat ‘de nodige economische hervormingen’ maar mogelijk zijn na een confederale revolutie. De natie als steunpilaar van het neoliberalisme dus.

N-VA laat echter uitschijnen dat haar nationalisme bescherming kan bieden tegen die neoliberale politiek door de Vlamingen een warm nest te bieden. Dat is uiteraard kiezersbedrog: het neoliberalisme bekampen doet men op hetzelfde schaalniveau als waarop dat neoliberalisme opereert: de globale schaal dus, niet de nationale schaal. Meer nog, net haar neoliberale politiek zet de partij in als een instrument om geloofwaardig over te komen, om zichzelf in de markt te zetten als ‘een beleidspartij’. Hiervoor verwijst ze steevast naar Europa, de Oeso, het IMF, andere Europese landen. Telkens onderstreept de partij dan dat zij de norm verbeeldt. Het probleem met die redenering is natuurlijk dat de neoliberale doctrines zeker sinds de jaren negentig de norm geworden zijn in deze Europese en globale machtscentra.

Kortom, telkens N-VA verwijst naar deze machtscenakels bevestigt de partij het punt van Goossens. En ook Homans is terug duidelijk: ze houdt ons voor dat we de welvaartstaat kunnen redden door een radicale omwenteling. Die radicale omwenteling noemt ze dan sociaal maar niet socialistisch. Deze oneliner mag dan wel om de haverklap bovengehaald worden, ze overtuigt niet. In tijden van crisis de werkloosheidsuitkeringen degressief maken en beperken in de tijd is geen goede zaak voor mensen die niet aan werk geraken. En dat zijn er nog al wat. Als we minder belastingen innen en de overheid uitdunnen zoals haar voorzitter keer op keer naar voor schuift als doel, dan hebben we minder middelen voor de sociale zekerheid, niet meer. De Wever benadrukt trouwens steeds weer dat we net in die sociale zekerheid moeten besparen. En dat komt niemand ten goede en al zeker niet de lagere klassen. De sociale zekerheid herdefiniëren als een verzekering is meteen ook het einde van het solidariteitsprincipe. En zo kunnen we blijven doorgaan.

Het punt is dat Homans ons wil doen geloven dat we de welvaartstaat maar kunnen redden door ze af te schaffen. Onder de slimme retoriek zit niet meer dan een bevestiging van de analyses van Goossens: N-VA is een neoliberale nationalistische partij.
>>> Dit opiniestuk verscheen vandaag in de krant De Standaard (DS 18/12)

 

Advertisements

[In Knack] De politieke machine van N-VA hapert

Het N-VA-model is tot in de puntjes uitgewerkt: een robuuste ideologie met een heel lange geschiedenis, verpakt in soundbytes die klaar zijn om opgenomen te worden in de massamedia, zegt Ico Maly. Hun communicatie was hun sterke punt, maar blijkt nu de achilleshiel te bevatten. 

Onder het voorzitterschap van Bart De Wever werkte N-VA als een goed geoliede communicatiemachine. De Wever verscheen altijd ongemeen goed voorbereid aan de debattafel. De wonden van de tegenstrevers waren gekend en de oneliners, metaforen en hyperbolen die erin gestrooid werden, waren vaak meer zoutzuur dan zout. De partij genoot ook van een ‘état de grâce’. Een misstap of overmoedigheid konden nog weggelachen worden met een kwinkslag hier en daar of een guitig lachje. Die tijd lijkt na dit weekend voorbij. De vertoogmachine van N-VA begint serieus te sputteren en dat is ook af te lezen aan de peilingen.

Het communicatiemodel van De Wever en zijn partij is simpel maar duidelijk. N-VA spreekt vanuit de underdogpositie (ook al zitten ze al jaren aan de beleidstafel) en keren zich tegen ‘de elite’. De partij stelt zich bij momenten zelfs op als een activistische middenveldorganisatie. In het vizier liggen de PS, de zogenaamde linkse kerk en uiteraard ook de vakbonden en de mutualiteiten. Zij liggen in de weg om Vlaanderen om te vormen tot een neoliberaal werkgeversparadijs. De opeenvolging van N-VA-acties naar het middenveld spreekt boekdelen.

Zo rijdt N-VA in 2005 onder leiding van De Wever met 12 camions vol namaakgeld naar Wallonië om de ondoorzichtige ‘transfers’ aan te klagen. In wezen heeft men hier natuurlijk de interpersoonlijke solidariteit in het vizier. De aanval van N-VA op het ACW was nooit gezien in ons land. Een politieke partij die open en bloot in de juridische aanval gaat tegen een vakbond. Ook hier vaart de partij onder de vlag van openheid en transparantie, maar het verzwakken van dit kritisch middenveld is de ware betrachting. Het is ook geen toeval dat Zuhal Demir er weer als de kippen bij was om te trachten de meer-uitkeringen van de RVA in de schoenen te schuiven van de vakbonden. Net zoals het geen toeval was dat de ondervoorzitter van N-VA Kaprijke Baeke vanuit zijn functie bij het Vlaams Huisartsensyndicaat een aanval inzette op de socialistische mutualiteiten.

N-VA doet aan politiek in een gramsciaanse zin: de geesten van de mensen moeten worden veroverd. Als we met zijn allen overtuigd zijn dat het middenveld corrupt is, dan houdt niemand N-VA tegen om dat middenveld te muilkorven. Communicatie in en via de (massa)media is voor N-VA dan ook van cruciaal belang. Het N-VA-model is tot in de puntjes uitgewerkt: een robuuste ideologie met een heel lange geschiedenis, verpakt in soundbytes die klaar zijn om opgenomen te worden in de massamedia. De Wever communiceerde bovendien niet alleen puur politiek, hij en zijn kompanen investeerden ook sterk in de communicatie van identiteit. De Wever is de man die het kan, die zowel in zijn privé als in de politiek de moed en de kracht had om alles te veranderen. N-VA eigent zich een imago aan van rechtlijnig, moreel en doortastend. Een partij die tegen de stroom in durft gaan, die echte verandering zal realiseren voor de mensen.

Vandaag blijkt dat net in die communicatiemachine de achillespees zit. De identiteit die N-VA zich aanmeet, botst steeds meer met hun politieke communicatie en praktijk. Niet alleen de goedlachse De Wever maar ook de onelinerspuwende De Wever die tegen de establishmentstroom ingaat is verdwenen. De Wever en zijn N-VA zijn vandaag zelf de macht en ze lopen er wat verzuurd bij. Het wordt steeds meer mensen duidelijk dat die kracht van verandering op de meeste vlakken geen verandering ten goede is. In tijden van crisis keer op keer de vakbonden viseren terwijl Jan Jambon de frauderende diamantairs de handen boven het hoofd houdt, maakt natuurlijk duidelijk dat de verandering die N-VA op het oog heeft niet meteen een sociale verandering zal zijn. De besparingen in het kritische middenveld bevestigen dat nogmaals. De puinhoop in Turnhout is niet meteen goede reclame en in Aalst bespaart men 20% op de overheidsdiensten, maar investeert men wel sterk in Vervlaamsing. De verandering betekent in de praktijk een verarming op alle mogelijke vlakken.

Interview in Mo-Magazine: Superdiversiteit betekent dat we allemaal minderheden zijn

Bouwen aan je identiteit gebeurt vandaag zowel globaal als lokaal, vindt Ico Maly, coördinator van KifKif. ‘Zowel bij autochtone als bij allochtone jongeren wordt de identiteit beïnvloed door het fenomeen van de globalisering,’ stelt Ico Maly. Een hele reeks problemen kunnen ook niet meer opgelost worden op het niveau van de natie-staat, vindt Maly. De uitdaging voor de toekomst is democratie en het gelijkheidsprincipe blijven garanderen voor iedereen in een geglobaliseerde wereld.

Mediaviewer

Ico Maly.

 

© MO*/Alma De Walsche

De jongerencultuur bij etnisch-culturele minderheden, zegt Ico Maly, is een palet van talloze niches en subculturen die globaal georganiseerd zijn. ‘Allochtone jongeren krijgen online toegang tot een islam die gaat van een Tariq Ramadan-islam (“Europese” islam)  tot een Syriëstrijders-islam, met daartussen een brede waaier varianten.

Ook autochtone jongeren hier focussen op een globale cultuur. Neem de skaters: die voelen zich niet op de eerste plaats verwant met hun buurjongen (die misschien een emo is of een punker) maar met een globaal netwerk van skaters, die samen een aantal kenmerken delen waarmee ze zich onderscheiden van de anderen. Op YouTube vind je een heleboel filmpjes van hijab-istas (hijab + fashionista), die je vertellen hoe je als moslima modieus gekleed kan gaan, een gecommercialiseerde moslimmode die als referentie dient. Je hebt magazines hierover, met foto’s die gehypet worden.

Jongeren uit Dadizele kijken hiernaar, maar ook jongeren uit Londen, Pakistan of  Afghanistan. Er is dus een hele waaier van subculturen waarop allochtone jongeren zich oriënteren om hun eigen identiteit te profileren en die subculturen zijn even genormeerd als de mainstreamcultuur en vaak ook even gecommercialiseerd.

Dat zijn niet echt de probleemjongeren waar onze maatschappij mee worstelt.

Ico Maly: De probleemjongeren die vandaag in het nieuws komen, vertegenwoordigen een kleine groep van mensen die zich profileren op hun islamitische identiteit. Vaak voelen ze zich uitgesloten. De jongeren die naar Syrië gaan strijden, hebben meestal gemeen dat ze uit een gebroken gezin komen of nooit een positie hebben gevonden in de samenleving. Ik denk aan de Sharia 4Belgium- jongeren. Ook de leider van Sharia4Belgium is een kleine crimineel die in de marge van de samenleving leefde.

Wanneer jongeren, die een probleem hebben met hun persoonlijkheid, opgroeien in een samenleving die racistisch is, dan gaat hun identiteit hierdoor gekleurd worden. Ze construeren hun identiteit in de marge van de samenleving en kunnen kiezen uit verschillende opties: veel jongeren in Brussel die zich in de marge bevinden kiezen op de eerste plaats voor een identiteit als hiphopper, in tweede instantie zijn ze Marokkaan of marxist. Over die hiphopjongeren weten we nauwelijks iets: zij staan niet in het middelpunt van de mediabelangstelling. En als ze dan nog af en toe een pint drinken, zijn het zelfs nog toffe pees. Er is maar één groep waarop we ons viseren, waardoor het lijkt dat alle allochtonen of Marokkanen fundamentalistische vormen van islam hebben aangenomen, wat uiteraard niet waar is.

Het probleem ligt bij in het gegeven van de islam?

Ico Maly: De aanwezigheid van de islam wordt gezien als een probleem voor onze samenleving. Sinds het einde van de jaren 80 komt de islam in het middelpunt van de belangstelling te staan, mondiaal gezien zien we dat maar exploderen sinds 11 september.

Dan krijg je respectabele politici als Patrick De Wael die zich laat ontvallen: “We moeten toch durven zeggen dat onze waarden superieur zijn”.  Dat is heel vergaand: het echoot immers het koloniale discours.

De superpopulaire en zogenaamd progressieve Jan Leyers zei op een bepaald moment over de moslims in relatie tot ons: “Democratie is een onderdeel van onze culturele software en zij hebben dat niet. We moeten ons de vraag stellen of ze dat wel willen en of ze dat wel kunnen willen”.  Dat is angstaanjagend want cultuur wordt hier gebiologeerd: het is hun essentie. Het integratiedebat eindigt altijd weer in een bevestiging van deze wij-zij-clichés: dat de hoofddoek voor vrouwen problematisch is omdat het de vrouw onderdrukt en omdat het seksistisch is.

Doorheen deze debatten krijgen de jongeren steeds hetzelfde signaal: jij hoort hier niet thuis; jouw waarden zijn onze waarden niet, onze waarden zijn meer waard dan de jouwe. Je moet die van ons aanvaarden als je hier wil wonen.  Dat is de boodschap die de voorbije 25 jaar constant naar buiten gebracht is.

Hoe beïnvloedt dit discours de identiteitsvorming?  

Ico Maly: Je vormt altijd een identiteit in een context en die context is zowel lokaal als globaal. Als je in je directe omgeving constant geconfronteerd wordt met het idee dat je hier niet hoort, dan heeft dat een gigantische impact.

Ik kan een simpel voorbeeld geven. Ik ben met vrienden in Marokko met een kindje van zeven jaar. Een kind van derde generatie. Dat kind vraagt op een bepaald momentt: “Ben ik ook een allochtoon?”. Eigenlijk wel, antwoordt de vader. “Maar nu ben ik in Marokko, dus hier ben ik niet allochtoon”,  zei het kind. “Eigenlijk niet, hier ben je ook allochtoon, want je woont in België,” was het antwoord van de vader. De jongen was daar echt van in de war en was daar erg door geraakt. Zo zie je hoe labels een impact hebben op mensen, omdat het mensen definieert.

Op een gegeven moment nemen mensen zelf die positie over, ze identificeren zich ook met dat label of verzetten zich er tegen. Er zijn dus ook mensen die zich loskoppelen van die herkomst en ervoor opteren om te voldoen aan het beeld van wat het is een goede Vlaming of Belg te zijn. Dat zijn degenen die het meest kans op slagen hebben in deze samenleving. Hetzelfde zie je ook bij een aantal hoog opgeleiden, die in een Vlaamse context groot geworden zijn, die misschien hun religie achterwege laten, drinken, … Dat is een minderheid, maar eigenlijk zijn het allemaal minderheden! En net dat is de norm vandaag: superdiversiteit betekent dat we allen minderheden zijn, vandaar dat gelijke rechten van cruciaal belang is.

Er zijn hoogopgeleiden die religie heel belangrijk vinden maar daar erg pragmatisch mee omgaan. Ze doen bijvoorbeeld de ramadan wel mee, maar gaan geen vijf keer per dag bidden. Anderen eten vegetarisch in plaats van halal. Soms draagt in hetzelfde gezin het ene meisje een hoofddoek en haar zus niet. Weer anderen eindigen bij Sharia4Belguim. Dat is de complexiteit waar we vandaag in leven.

Naargelang de identiteit die je opbouwt, zijn de slaagkansen in deze samenleving groter, of kleiner en dan kunnen andere zaken plots heel aanlokkelijk worden. Jongeren die hier marginaal zijn en uitgesloten, vertrekken naar Syrië, waar ze dan ineens een grote man zijn. Sommigen zijn bang van je, anderen zien je als held en martelaar. Opeens krijg je een eigenwaarde die heel belangrijk is.

Nu gaat dat over Sharia4Belgium. Destijds had je de Arabisch Europese Liga, een politieke beweging waar veel jongeren aansluiting bij vonden.

Ico Maly: In de feiten was dit een zeer open en seculiere beweging. Je had moslims, maar je had daar ook atheïsten tussen, net zoals socialisten, Berberse activisten en Arabisch-nationalisten. Het aantal hangjongeren en de criminaliteitscijfers bij jongeren daalden. Men had het gevoel een politieke emancipatiebeweging op te bouwen die opkwam voor rechten. Opeens waren die mensen iemand en was er een toekomstperspectief.

De reactie van de politieke kaste op de AEL was bedroevend. Guy Verhofstadt riep op om speciale wetten te maken, om de voorman van de AEL achter de tralies te kunnen zetten. Dat zijn zaken die mensen niet vergeten en die een blijvende impact hebben. Iedereen die ooit bij AEL gezeten heeft, draagt daar de gevolgen van, tot vandaag.

Hebben we vandaag nood aan een beweging zoals de AEL, een politieke beweging vanuit de moslimwereld?

Ico Maly: Persoonlijk ben ik van mening dat de hele samenleving vandaag kampt met een gebrek aan politisering. Kif Kif is een politiek-emancipatorische beweging, niet om aan actieve partijpolitiek te doen maar we leiden wel burgers op voor democratische participatie. Daarnaast zie je mensen van vreemde origine die zich engageren bij verschillende politieke partijen.

Het bewijs dat ze geïntegreerd zijn?

Ico Maly: Het zijn mensen van hier, zoals ook de Syriëstrijders van hier zijn en hier opgroeiden. Hun identiteit is deel van onze samenleving. De reden dat ze daar gaan strijden, is onder meer omdat ze hier opgegroeid zijn. Er zijn veel minder Turkse jongeren die naar Syrië gaan strijden, ook al ligt Turkije vlak bij de grens van Syrië, dat zegt wel iets.

Sommigen  ontwaren een groeiende invloed van de salafisten in onze samenleving. Deelt u die analyse?

Ico Maly: Dat is een globale evolutie. Na WO II zijn de linkse oppositie en intelligentsia in de Arabische landen monddood gemaakt, vaak letterlijk. Dat heeft een vacuüm gecreëerd waar radicale antidemocratische islamistische bewegingen voet aan de grond kregen. Vandaag doen charlatans als Abu irmam daar hun voordeel mee.

Anderzijds zien we dat zich vanaf de jaren zeventig de Saoedische islam zich wereldwijd verspreidt. Met de opkomst van het internet neemt die circulatie nog toe. Het is onmiskenbaar dat de jihadistische islam hier ook doordringt. Jongeren sprokkelen al die dingen samen.

Dat is trouwens de paradox van Westen: aan de ene kant heb je de strijd tegen het terrorisme die verkocht wordt als een strijd tegen de islam, aan de andere kant heb je Saoedi-Arabië dat door het Westen ongemoeid wordt gelaten omwille van de economische belangen. De Saoedische islam is hier binnengehaald in 1974 na de oliecrisis. En er zijn akkoorden gesloten en die hebben een heel grote impact gehad op de samenleving. Dat is de hypocrisie die we op alle vlakken zien.

Het blijft een pervertering van de islam, met twijfelachtige ideeën die uitgaan van een sterk zwart-wit denken. De islam is echter ook altijd een interpretatie binnen een concrete context. Je kan de tekst niet los zien van de periode waarin die tot stand is gekomen. Men wist die context en gaat de teksten letterlijk interpreteren en citaten van Mohamed parafraseren. De islam kan zo al snel gebruikt worden als een instrument om jongeren te mobiliseren om te gaan strijden. Dat is even gevaarlijk als het nationalisme.

Volgens sommigen vindt dit soort islam hier aanhang omdat er een voedingsbodem voor is. 

Ico Maly: Inderdaad, moesten de moslims hier leven als moslims onder de Vlamingen, vanuit hun eigen identiteit maar met een goeie job en goeie huisvesting, dan zou dat gedachtengoed veel minder pakken. Bij sommige jongeren slaat het aan omdat ze dan een kader krijgen dat ervoor zorgt dat ze “een echte moslim” kunnen zijn. Het grote probleem is dat die geperverteerde versie van de islam op ramkoers zit met de democratie. En democratie is de enige oplossing voor het samenleven in tijden van superdiversiteit. Dat is dus werkelijk een probleem.

Ook de democratie op zich heeft het moeilijk met diversiteit.

Ico Maly: Ik denk eerder dat de democratie in het Westen al enkele jaren onder druk staat, niet door de moslims, maar door de wijze waarop onze politici en intellectuelen reageren op de realisatie van superdiversiteit in onze samenleving. De denkers van de Verlichting waren absolute voorstanders van vrijheid van religie, als een recht. Tenzij dat recht zou betekenen dat de rechten van anderen geschaad zouden worden. Dat betekent dan ook dat een hoofddoek moet kunnen.

Etienne Vermeersch vindt echter van niet, op basis van vermoeden, want “ik kan het vermoeden hebben dat ik niet eerlijk ga behandeld worden”. Dat is van de pot gerukt. Je kan evengoed stellen: als een moslim aan het loket staat, moet die bediend worden door een vrouw met hoofddoek, want anders kan er bij hem “het vermoeden komen dat de niet-moslim hem tekort doet”. Je krijgt dus constant een redenering die elementen bevat die een aanslag zijn op de democratie, waardoor men steeds dezelfde boodschap geeft aan moslims : “Democratie is niet voor jullie”.

Het is de uitleg om Irak of Afghanistan binnen te vallen of om het hoofddoek te verbieden. Hetzelfde probleem zien we bij concepten als “integratie”, waarvoor de parameters heel vaag blijven. Wanneer is iemand geïntegreerd genoeg? Die vaagheid leidt tot frustraties.

Sommigen stellen duidelijk dat elke  nieuwkomer  mee moet bouwen aan de samenleving waarin hij aankomt. 

Ico Maly: Op zich ben ik het daar zeker mee eens. Vraag is: wat verstaan we daaronder? De mijnwerker die mee ons pensioen betaalt, draagt bij aan onze samenleving. Ook de baas van een multinational die Engelstalig is, hier belastingen betaalt, mensen tewerk stelt en ’s avonds naar een Engelstalige kroeg gaat, draagt ook bij aan onze samenleving. Maar je kan hem geen waarden en normen of zelfs een taal opleggen. We leven vandaag in tijden van superdiversiteit.

Het integratiedebat van de voorbije twintig jaar gaat over Turken en Marokkanen. De Wondelgemstraat in Gent wordt gezien als een Turkse buurt, maar dat klopt niet meer. De Wondelgemstraat is een geglobaliseerde en superdiverse straat. Slechts 35 procent van de mensen die er wonen, zijn nog Turks. 15 procent is Bulgaars, er wonen nog Polen en Slovaken; die werken hier een maand en vertrekken dan naar Berlijn om daar enkele maanden te werken. Dat zijn wereldburgers. Er zijn Pakistanen en Ghanezen. Die Turkse straat is daar niet meer.

Maar ook de idee dat ze daar blijven wonen, is er niet meer. En dus is de uitdaging: hoe zorgen we ervoor dat we democratie hebben en dat die mensen politiek, economisch en sociaal dezelfde rechten hebben als de anderen? Onze samenleving is complex, en blijft niet meer binnen de grenzen van de natie. Maar onze rechten zijn wel gekoppeld aan de grenzen van de natie. Als we die grenzen overschrijden, veranderen onze rechten. Voor het eerst sinds lange tijd leven we in een samenleving van superdiversiteit met heel veel verschillende rechten. De basis van democratie is het gelijkheidsprincipe maar dat hebben we niet.

Wat zijn voor u beleidsprioriteiten om de diversiteit te managen?

Ico Maly: Gent heeft 170 nationaliteiten, Brussel 184, Antwerpen 179, België 195. Die mensen verschillen allemaal van elkaar. De diversiteit komt niet alleen van de islam. De pinksterkerken bijvoorbeeld maken opgang, maar die ervaren we niet als een probleem. Ze nemen vaak de taak van de staat over, door voor opvang van nieuwkomers te zorgen.

Diderot zei twee eeuwen geleden al dat als mensen geen gelijke rechten hebben, er ongelijkheid ontstaat, en als er ongelijkheid is, is er frustratie en als er frustratie is, krijg je polarisering en geweld. Dat is een gulden wet. We kunnen nu nog altijd doen of die zeg maar vijfduizend Slovaken- die hier niet mogen zijn- geen impact hebben op onze samenleving, maar ze hebben dat wel. Ofwel met zwartwerk, met bedelen of met andere middelen zullen ze hier proberen te overleven. We zitten met krakende Roma’s omdat ze niet kunnen rekenen op het universeel woonrecht. Men kiest dan niet voor een rechtenperspectief, maar men wil het kraken strafbaar stellen.

De natie-staat is helemaal niet meer aangepast aan de geglobaliseerde samenleving waarin we leven. In plaats van naar een Vlaamse natie te gaan, moeten we op een Europees domein sociale zekerheid gaan opbouwen. We moeten niet naar beneden gaan opdelen.

Het probleem van de Roma, zo zeggen ook progressieve politici, is dat die een druk op het sociale systeem creëren. Maar je krijgt die mensen ook niet zomaar weg door ze uit te sluiten, je creëert met zo’n beleid enkel maar ongelijkheid. Vandaar dat het beter zou zijn die kwestie op een grotere schaal te organiseren. Dat vergt veel moed en een langetermijnvisie, terwijl politici vooral verkiezingen willen winnen en die volgen elkaar zeer snel op. Zij doen dus vooral aan marketing en maken geen analyses meer.

http://www.mo.be/opinie/ico-maly-superdiversiteit-betekent-dat-we-allemaal-minderheden-zijn#.UlK22ONWiUp.twitter

[Veto] De ideologie van Bart De Wever en zijn N-VA gefileerd: “Bloed-Vlamingen en neoliberalen”

Filosoof en cultuurwetenschapper Ico Maly is al langer een luis in de pels van de N-VA. In zijn doctoraat – dat verrassend vlot over de toonbank gaat – analyseert hij de ideologie van de Vlaams-nationalistische partij. Zijn conclusie? De N-VA is een neoliberale partij, gestoeld op een anti-verlichtingsdenken.

SAM RIJNDERS (FOTO: ANDREW SNOWBALL) | Veto

Om met de deur in huis te vallen: wat verstaat u onder de anti-Verlichting?

Ico Maly: «Historisch gezien was de anti-verlichting een ideologische en intellectuele verzetsbeweging tegen de Franse revolutie. Deze beweging wou geen terugkeer naar het ancien régime zoals de contraverlichting, maar streefde naar een andere moderniteit dan de radicale verlichtingsdenkers. Eentje die niet gebaseerd is op verlichtingswaarden als gelijkheid, vrijheid en democratie in een ideologische betekenis. Maar wel op ongelijkheid en leidersfiguren die spreken voor het volk: een antidemocratie. Denk aan het grote voorbeeld van Bart De Wever, Edmund Burke, hij was samen met Herder het fundament van die antiverlichtingstraditie.»

De N-VA is onder andere voor holebirechten. Is dat dan geen verlichtingswaarde?

Maly: «Als conservatief en Vlaams nationalist zat De Wever aanvankelijk in dezelfde niche als het Vlaams Belang. Om zich te onderscheiden van het Vlaams Belang beriep hij zich op de verlichting. Zo is hij inderdaad voor holebirechten. Maar dat maakt hem nog geen verlichtingsdenker, het is slechts een vernislaagje, waaronder zich een diepgeworteld antiverlichtingsdenken bevindt.»

AANPASSEN OF OPKRASSEN

Als je N-VA’ers vraagt naar hun ideologie, antwoorden ze “nationalisme”. Dat zou grondig verschillen van het etnische en culturele nationalisme van het Vlaams Blok.

Maly: «Alhoewel ze nationalisme niet zien als een ideologie, zetten ze zich inderdaad in de markt met een ‘nieuw nationalisme’. Een humanitair nationalisme voor de eenentwintigste eeuw, vrij van de zonden van het verleden. Maar het bloed-en-bodem-nationalisme van een Vlaams Blok vind je wel degelijk terug bij N-VA. Wij zijn dan Vlamingen omdat we hier geboren zijn, Nederlands spreken en dus dezelfde normen en waarden delen. Fictie volgens mij, maar zo zegt De Wever het letterlijk. Dat wordt aangevuld met een zogezegd civiel nationalisme. Iedereen is welkom als ze maar onze taal leren spreken en normen en waarden overnemen. Daar valt het masker: vreemdelingen mogen enkel lid van de club worden als ze “echte Vlamingen” worden. Wat is dan het verschil met het “aanpassen of opkrassen” van het Vlaams Blok?»

«Wij, de bloed-Vlamingen, hebben bijvoorbeeld automatisch recht op een sociale woning. Mijn vrouw met Turkse roots moet eerst bewijzen dat ze goed Nederlands spreekt, als het van Liesbeth Homans (Antwerps OCMW-voorzitter voor N-VA, red.)afhangt. Terwijl sommige Vlamingen niet eens voor die taaltesten zouden slagen. In Asse gaat N-VA nog verder: de gemeente moet huizen opkopen en die enkel aanbieden aan mensen met Nederlands als moedertaal. Dat is pure discriminatie: hoe kan je ooit je moedertaal veranderen?»

Hun centrale argument is dat België geen democratie is, maar een optelsom van twee democratieën. Het stemgedrag in Vlaanderen en Wallonië verschilt toch inderdaad grondig?

Maly: «Die oneliner kan je enkel begrijpen als je het democratiebegrip van N-VA onderschrijft. Voor haar is democratie de stem van het volk. Dan geloof je dat het volk met één stem kan spreken. Nochtans, ik ben een Vlaming en De Wever spreekt nooit in mijn naam. Ik word nooit meegerekend, tenzij als “slechte Vlaming”. Men creëert een ideaaltypische, rechtse Vlaming en doet alsof alle Vlamingen zo zijn.»

«Er zijn inderdaad verschillen in stemgedrag tussen Vlaanderen en Wallonië, maar die zijn het gevolg van een homogeniserende en communautaire bril. In de realiteit zijn de concrete levensomgevingen van mensen, zoals verschillen in stemgedrag tussen stad en platteland, veel relevanter om die verschillen te verklaren. Bovendien zie je vanuit historisch perspectief dat die verschillen helemaal geen structurele culturele uitingen zijn. Nu is de PS de grootste, enkele verkiezingen terug was het nog MR. Kortom, die oneliner toont de nationalistische invulling van democratie door N-VA.

Paradoxaal genoeg steunt deze nationalistische partij wel het Europese project.

Maly: «Die steun is strategisch en voorwaardelijk. Eerst en vooral wil men zich onderscheiden van het Vlaams Blok als een partij die wel open staat voor de wereld. Ten tweede is die steun erg voorwaardelijk. Het is een Europa van naties, geen federaal Europa zoals Guy Verhofstadt wil. Logisch, want N-VA gelooft niet in een ‘democratie’ met meerdere identiteiten. Op Europees niveau is vanuit die logica nooit een democratie mogelijk. Tot slot steunen ze de Europese unie omdat die dezelfde economische politiek voert als de N-VA. Namelijk het neoliberalisme.»

NEOLIBERALE AGENDA

Neoliberalisme: de term is gevallen. Wat verstaat u onder dat hedendaagse politieke buzzword?

Maly: «Je mag dat niet begrijpen als een ideologie die alleen maar zo weinig mogelijk overheid wil. Concurrentie tussen bedrijven staat centraal. Overheidsingrijpen is geen probleem voor neoliberalen, zolang die gericht is op het bevorderen van de concurrentie en de marktwerking. Gelijkheid en sociale voorzieningen nastreven is echter een taboe.»

Neoliberalisme en nationalisme: wat is dan het middel en wat is het doel?

Maly: «Die vraag krijg ik zo vaak dat ik plan er een boek over te schrijven. (lacht) De Wever is een nationalist maar ziet neoliberalisme als noodzakelijke voorwaarde voor een onafhankelijke natie. Je moet immers een bloeiende economie hebben.»

«Omgekeerd heeft neoliberalisme nationalisme nodig. Je economie moet globaal zijn met een vrijheid van kapitaal, maar de politiek en dus de democratie moeten nationaal blijven. Zo heeft ze geen macht over die globale economie. Een perfecte beschrijving van onze huidige situatie. N-VA onderschrijft het neoliberalisme, zolang haar nationalistische idealen maar niet in gevaar komen.»

Vinden we de invloeden van het neoliberale denken dan niet terug bij alle politieke partijen? Het is toch geen monopolie van de N-VA?

Maly: «Een hegemonie zou Gramsci het noemen. De besparingspolitiek van Wilfried Martens in de jaren ’80 heeft het neoliberalisme in België geïmporteerd. Vanaf de 90 is het neoliberalisme hegemonisch. Sinsdien wordt ‘de economie’ steeds meer begrepen als een systeem op zich, wat totale onzin is. Economie staat niet los van de politiek, daar worden heel wat machtsbeslissingen genomen.»

«Stilaan wordt echter duidelijk dat deze dominantie van het neoliberalisme niet eeuwig is. Het neoliberalisme werkt niet, tenzij voor een kleine elite. Vroeger hing economische groei tenminste samen met stijgende lonen. Deze basis van de welvaartstaat is volledig losgelaten.»

Waarom horen we dit verhaal zo weinig in de media?

Maly: «In de eerste plaats dankzij het fantastische retorische talent van De Wever, hij communiceert zich als gematigd en intellectueel. Bovendien verkoopt De Wever zeer goed. Veel journalisten ontbreekt het echter ook aan historische kennis, laat staan dat ze de wortels van de verlichting beheersen of de tijd hebben om een scherpe analyse te maken van de ideologie van N-VA.»

[De Gids] Recensie N-VA | Analyse van een politiek ideologie

De Gids over N-VA | Analyse van een politieke ideologie: Als men er de lijvige, goed gedocumenteerde en indrukwekkende analyse over deze partij – het doctoraat van Ico Maly – N-VA. Analyse van een politieke ideologie op naleest krijgt men wel een duister beeld van conservatief-rechts in ons land.

Image

Image

Image

[In De Standaard (volledige versie)] Geleuter

Geleuter. Zo noemt De Wever mijn doctoraat in Knack. Een karikatuur en zelfs een onnozele karikatuur, zo echoot Bracke in datzelfde magazine zijn voorzitter. Waarom zij dat oordeel vellen, daar heeft de lezer het raden naar. De grote intellectueel en ideoloog van N-VA en zijn side-kick weigeren systematisch deze oordelen te beargumenteren. De redenen hiervoor zijn eenvoudig. In elk interview en in elk opiniestuk bevestigen bovenstaande heren de centrale bevindingen van mijn onderzoek. Het interview met De Wever in de ideologiereeks van De Standaard vormt hierop geen uitzondering.

De Wever toont er nogmaals open en bloot op welke historisch intellectuele traditie hij zich oriënteert. In mijn doctoraat “N-VA. Analyse van een politieke ideologie” kom ik tot het besluit dat De Wever en zijn N-VA zich volledig inschrijven in wat Sternhell de antiverlichtingstraditie noemt. De Wever bevestigt dat nogmaals in het ideologie-interview. Hij kadert er zijn politieke strijd zelf in een twee eeuwenlange traditie van politiek-ideologische strijd tegen de verlichting. Heel terecht stelt De Wever  dat zijn ideologische voorkeur diametraal staat ten opzichte van het ideeëngoed van de kinderen van de radicale verlichting: het liberalisme en zeker het socialisme.

Voor De Wever zijn niet het individu en zijn rechten de maat der dingen maar de natie. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het perspectief van de radicale verlichting, namelijk dat de basis van een goede samenleving steunt op het feit dat ieder individu gelijke en onvervreemdbare rechten heeft, door De Wever wordt gezien als uiterst problematisch. De natie, zo zegt De Wever steeds opnieuw, mag geen optelsom zijn van individuen die allemaal vinden dat de staat tussenbeide moet komen als hun vrijheid botst met die van iemand anders. De focus op individuele rechten zo echoot De Wever dan de klassieke antiverlichtingspositie, zorgt voor een ontsporing van de samenleving.

Die ideologische opvatting heeft grote materiële consequenties. In een dergelijk antiverlichtingsperspectief primeert het belang van de natie altijd over de rechten van het individu. Het is vanuit die ideologische overtuiging, dat De Wever zich net als Dalrymple kant tegen de welvaartstaat. De welvaartstaat zorgt er in die logica voor dat het sociaal weefsel van de natie uiteenrafelt. Niet de overheid of de rechtbank moeten dan de samenleving regelen, maar de waarden en normen van de natie. Net zoals de Antwerpse procureur Dams pleit De Wever dan voor een sterk sociaal weefsel, lees: een sterke sociale controle. Een samenleving waar mensen elkaar in de gaten houden. Een samenleving die zichzelf reguleert, met een soort organische rechtstaat. Of in de woorden van De Wever: “Zelfbeheersing en een gezonde sociale controle gaan daarin aan oom agent en oom advocaat ver vooraf.” Hiermee zet De Wever het hele verlichtingsproject op de helling.

Het nationalisme van N-VA is net daarom wel degelijk ideologisch. Het zet een aanval in op gelijkheid, vrijheid en solidariteit in onze samenleving. Als de visie van N-VA kritiekloos circuleert bouwt het een draagvlak voor een heel nieuwe samenleving. De Wever produceert niet zomaar geleuter, maar gevaarlijk geleuter.

Ico Maly (1978) is doctor in de cultuurwetenschappen, coördinator van Kif Kif en lid van de Vooruitgroep. Hij schreef o.a. N-VA | Analyse van een politieke ideologie (EPO, 2012).

[solidair] Eindejaarsvraagjes

Solidairs eindejaarsvraagjes 2012 (deel 3)

De redactie van Solidair vroeg aan enkele van de markantste en interessantste figuren uit de academische, culturele, politieke, journalistieke en syndicale wereld om terug te blikken op 2012. In één adem peilden we naar de wensen voor 2013.

1. Wie krijgt van u de ‘goed bezig 2012’? Waarom?

2. Wie krijgt van u de ‘rode kaart 2012’? Waarom?

3. Op welk(e) persoonlijk(e), maatschappelijk geëngageerd(e) en solidair(e) actie of standpunt uit 2012 bent u best trots?

4. Wie wenst u wat toe in het jaar 2013, ten goede of ten kwade?

• Bekijk hier het jaaroverzicht 2012 in foto’s

• Solidairs eindejaarsvraagjes (deel 1)

• Solidairs eindejaarsvraagjes (deel 2)

Anne Provoost

Schrijfster

Goed bezig. De Moeder van alle Grote Problemen is nog altijd de overbevolking. Als we toestaan dat mensen onbeperkt blijven ‘procreëren’, zullen we ook moeten blijven toestaan dat kinderen in steeds grotere getale ‘creperen’. Er zijn weinig mensen die dit thema op de agenda durven te zetten. Wie het doet is goed bezig, want hij maakt zichzelf ontzettend onpopulair.

Rode kaart. Ik heb dit jaar kunnen meemaken hoe één burger (haar echtgenoot Manu Claeys van stRaten-generaal, n.v.d.r.) een zorgvuldige reconstructie maakte van de politieke afspraken en de geheime contracten achter de contracten in het dossier van de Oosterweelverbinding. Dat diepgravende dossier werd vervolgens door de Vlaamse pers genegeerd. Ondertussen doen de bouwconsortia en de politici gewoon verder.

Engagement. Ik blijf hopen dat de Vlamingen zich weer wat meer gaan concentreren op het verwerven van een tweede en een derde taal in plaats van zo hard met hun eerste taal bezig te zijn. In mijn moedertaal alleen kan ik niet wonen. Ik zal dus nooit aanvaarden dat talen worden verboden, of dat mensen me op de vingers tikken omdat ik Franse, Duitse of Engelse woorden gebruik.

Wensen. Ik wens de linkerzijde in dit land de kracht toe om te blijven zoeken naar antwoorden die inclusief zijn. Onze omgeving wordt steeds exclusiever: men kijkt naar wat zich in de eigen cirkel bevindt, ziet de waarde ervan, en gaat het vervolgens afschermen. Maar iemand moet toch ook kijken naar wat buiten de eigen cirkel achterblijft? En dat dan aan boord halen? Hoe bewaren we anders ons menselijke gelaat?

Ico Maly

Coördinator Kif Kif

Goed bezig. PVDA in het algemeen en haar studiedienst in het bijzonder. Er was het opmerkelijke verkiezingsresultaat, maar de PVDA-studiedienst heeft ook meermaals heel pertinente gegevens beschikbaar gemaakt voor het brede publiek en zo daadkrachtig de strijd aangegaan met iedereen die onze sociaaleconomische en democratische rechten aantast. De informatie voedde telkens het maatschappelijk debat. Een verademing.

Rode kaart. Interimkantoren en dienstenchequebedrijven die nog altijd discrimineren en de verschillende overheden die geen prioriteit maken van racismebestrijding. Uit de discriminatiebarometer van Kif Kif bleek voor de zoveelste maal dat discriminatie en racisme schering en inslag zijn op de arbeidsmarkt. We brachten manifeste bewijzen van racisme en discriminatie naar voor, maar de politici doen er niets aan.

Engagement. Op de publicatie van mijn doctoraat N-VA. Analyse van een politieke ideologie.

Wensen. Ik wens de verschillende ministers en politici in ons land volgend jaar wat meer sociale empathie toe en inzicht in democratie. Het is helaas nodig.

Karim Zahidi

Wiskundige-filosoof (UA), lid van Ronde Tafel van Socialisten

Goed bezig. DeWereldMorgen, een van de weinige mediakanalen in België die er in slagen om belangrijk nieuws te brengen dat door andere mediakanalen niet wordt opgepikt. Ze brengen verdiepende analyse en achtergrondinformatie die van wezenlijk belang zijn om de wereld te begrijpen (om hem te veranderen). De tientallen vrijwilligers en auteurs die dagelijks in de weer zijn om dit kleine wonder werkelijk te maken verdienen een pluim.

Rode kaart. De Israëlische regering. Eigenlijk verdient ze die rode kaart ieder jaar voor haar bezettingspolitiek: bouw van illegale nederzettingen, willekeurige opsluiting van kinderen en adolescenten, systematische schending van mensenrechten… Dit jaar deed de Israëlische regering er nog een schepje bovenop door de aanval op Gaza, die de dramatische situatie nog wat uitzichtlozer maakte.

Engagement. “Vive la Sociale”, een productie van het Brussels Brecht-Eislerkoor, het Hasselts omroerkoor en fanfare Remork waarin doorheen teksten en liederen de geschiedenis wordt verteld van de sociale strijd. Het is belangrijk om ook vandaag dit verhaal te vertellen en duidelijk te maken dat verzet en strijd onze belangrijkste politieke wapens zijn.

Wensen. Aan zij die dagelijks groot of klein verzet plegen tegen uitbuiting en onderdrukking wens ik het pessimisme van het verstand maar het optimisme van de wil.

Ludo De Brabander

Woordvoerder Vrede vzw

Goed bezig. DeWereldMorgen. Deze alternatieve nieuwssite is erin geslaagd om met een kritische blik een uitgebreid aanbod van onderwerpen te brengen naar een breed publiek. Geëngageerde journalistiek, gebaseerd op duidelijke waarden zoals democratie, rechtvaardigheid, solidariteit en vrede, wat beter is dan de schijnonafhankelijkheid waar grote media graag mee uitpakken.

Rode kaart. Bart De Wever. Hij staat voor alles wat ik verafschuw. Hij kiest voor een egoïstisch neoliberaal Vlaanderen, voor de sterken in de maatschappij. Hij ziet zich als de verdediger van de belangen van de Vlaamse werkgevers. Als deze man aan de macht komt, dan vrees ik de sociale afbraak. Dat is ook de belangrijkste reden waarom hij België wil splitsen: links en de vakbonden moeten verder verzwakt worden.

Engagement. Grootste vredesvlag. In Gent ontvouwden we op 21 september, de internationale dag voor de vrede, de grootste vredesvlag ter wereld met de boodschap: ontwapen om te ontwikkelen. We willen daarmee protesteren tegen het feit dat de wereld in 2011, ondanks de crisis, een recordbedrag van 1,74 miljard dollar besteedde aan militaire uitgaven. Dat geld moet naar broodnodige sociale en milieu-investeringen.

Wensen. Dat de regering durft werk maken van de uitvoering van een passage over massavernietigingswapens in haar eigen regeerakkoord. Daarin staat dat ze zal ijveren voor een verbod op wapensystemen met een willekeurig bereik of die disproportioneel veel slachtoffers maken. In Kleine Brogel liggen nog altijd dergelijke wapens, die inderdaad dringend moeten ontmanteld worden in plaats van gemoderniseerd zoals het Pentagon voorziet.

Marijke Pinoy

Actrice

Goed bezig. Alle mensen die graag in Vlaanderen wonen, en dat zijn er toch nog wat, die het woord Vlaanderen niet te pas en te onpas hebben misbruikt om hun doel te bereiken.

Rode kaart. De media, die mijns bescheiden mening, nog nooit zoveel het woord Vlaanderen in de mond hebben genomen als het afgelopen jaar. Het is een herboren woord, bijna ongenaakbaar en heilig verklaard.

Engagement. Ik probeer mij niet te laten misleiden door oorlogstaal en haatdragende slogans, ik probeer daarentegen het hoofd koel te houden, en aan mijn kinderen door te geven dat oog om oog, tand om tand, tot niets leidt.

Wensen. Ik wens iedereen meer mededogen toe, en dat alles  wat gelijker zou verdeeld worden, zodat de sluipende armoede niet nog meer uit de hand loopt. Ik hoop zo dat de Grieken hun trots mogen terugvinden in een land waar cultuur ooit zo vooruitstrevend is geweest. En daarbij hoop ik dat we een solidair Europa mogen zijn.

Rik Vermeersch

Directeur ManiFiesta

Goed bezig. De Rode Duivels, niet alleen omdat ze zich aan het kwalificeren zijn voor Brazilië, maar ook omdat ze geen blad voor de mond nemen. Kompany sprak zich meermaals uit tegen separatisme en Jelle Vossen bracht een solidariteitsbezoek aan het piket van Ford Genk.

Rode kaart. Bart Verhaeghe, eigenaar van Club Brugge. Hij vormt de club om van een familieclub naar een zielloos bedrijf, waar alleen winst telt. Hij is bouwpromotor van Uplace maar ook stichtend lid van patronale denktank Intinera. Itinera vindt dat iedereen tot zijn zeventigste moet werken. Agressieve rijkaards, ze bestaan.

Enagement. Ik ben natuurlijk fier over de collectieve realisatie van ManiFiesta. Dit feest van de solidariteit wordt het jaarlijks rendez-vous van de progressieve onderstroom.

Wensen. Ik hoop dat het Vlaams-nationalisme zijn ware gelaat toont: anti-volks, dikwijls hatelijk ten aanzien van Franstaligen, maar o zo lief voor de rijksten in deze samenleving. Ik wens alle fans van ManiFiesta vooreerst een geslaagde vierde editie. Het moet mogelijk zijn om in 2013 dichter bij de 10.000 bezoekers te komen.

Steven De Geynst

Muffinman, opbouwwerker en ervaringsdeskundige

Goed bezig. De actie “Ieders stem telt” (actie van Samenlevingsopbouw naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen, n.v.d.r.), omdat ze inzette op mensen in maatschappelijk kwetsbare posities.

Rode kaart. Maggie De Block. Zij blijft volharden in repressie en is blind voor de naakte cijfers: armoede is vooral een zaak van uitsluiting.

Engagement. The rise of the Muffinman!

Wensen. Seefhoek vooruit!

Stijn Tormans

Journalist Knack

Goed bezig. Kris Fierens en Kristof Van Brussel van Red Het Zeemanshuis. Het in december afgebroken Zeemanshuis was meer dan een lokaal Antwerps dossier, het was een symbool. Een lowbudgethotel waar arme mensen en zeemannen een thuis vonden. Maar ook een fiftiesmonument dat scheef stond en dus bij voorbaat weerloos was tegen politieke belangen en het grote geld.

Rode kaart. De commentaarschrijvers op nieuwsfora, die veranderd zijn in een pool van beledigingen en verwensingen. Leve de polemiek, dat spreekt. Maar vandaag lijkt iedereen wel voortdurend boos en verongelijkt. En vooral: alleman is overtuigd van zijn eigen gelijk, neergepend in erbarmelijk Nederlands. Twijfel werd in 2012 meer dan ooit een schaars goed.

Engagement. Geen enkele.

Wensen. De Vlaamse bevolking en haar leiders: een portie twijfel, wat mildheid. Zelden was de politiek van dit land zo agressief, gestuurd door media- en andere cellen. Desondanks hoop ik dat mensen af en toe scheef blijven staan tegen grondstromen, in naam van de democratie.

Jean Bricmont

Fysicus, professor aan de UCL

Goed bezig. De Franse president François Hollande, die erin slaagde veel Fransen ervan te overtuigen dat verandering mogelijk is, terwijl hij zeer goed wist dat de Europese regels gemaakt zijn, meer bepaald door zijn eigen partij, om elke verandering onmogelijk te maken.

Rode kaart. Alle linkse organisaties en bewegingen in Europa die, onder het mom de revolutie in Syrië (en vorig jaar in Libië) te “steunen” met geen woord reppen over de talrijke schendingen van het internationaal recht waar hun regeringen zich schuldig aan maken in naam van het “recht op inmenging” en “verantwoordelijkheid om te beschermen”.

Engagement. Zoals elk jaar ben ik nergens fier op. Ik begrijp dat de PVDA fier is op haar succes, maar het is een druppel in de zee, als we overwegen dat we totaal niet in staat zijn om ook maar in het, minst weerstand te bieden aan de ontketening van geweld door Amerika en Israël, of ook maar een oplossing te bedenken voor het vernietigen van jobs bij ons en de langzame ineenstorting van onze maatschappijen.

Wensen. Vel sterkt aan Bradley Manning, de Amerikaanse soldaat die de rest van zijn leven in de gevangenis zit omdat hij de oorlogsmisdaden van de Amerikanen in Irak aan het licht bracht, en aan alle andere moedige Amerikanen die strijden tegen het imperialisme in hun eigen land en daarbij soms in de gevangenis terechtkomen, onder de totale onverschilligheid van Europees links, dat enkel “solidair” is met alle revoluties die door de Amerikanen gesteund worden.

Roland Mahauden

Directeur van het Théâtre de Poche

Goed bezig. Aan alle kunstenaars die hun “strijd van de armen” hebben gewonnen door te betogen, en zo Fadila Laanan (PS, minister van Cultuur van de Franse Gemeenschap, n.v.d.r.) ertoe te brengen terug te komen op haar beslissing om te snoeien in het nu al krappe budget voor jonge theatercreaties.

Rode kaart. Aan onze regering die hardnekkig volhoudt de crisis te doen betalen door de werkende mensen, die de werkzoekenden straft als ze geen werk vinden omdat er geen is, en die de deuren van het land wagenwijd openzet voor de grote vermogens uit de buurlanden die op zoek zijn naar een fiscaal toevluchtsoord, terwijl ze die deuren dichtgooit voor asielzoekers die op zoek zijn naar een toevluchtsoord zonder meer.

Engagement. De strijd is nog niet gewonnen, maar nu ik twee keer in Afghanistan ben geweest, heb ik de basis gelegd voor een show met jonge Afghaanse acteurs in hun riskante emancipatiestrijd.

Wensen. Nu ik pas te weten ben gekomen dat mijn huisbaas, van wie ik tegen een peperdure prijs één van zijn vele appartementen huur, geen cent belastingen betaalt op zijn maandelijkse huurinkomsten, wens ik hem en alle andere gelukkige huisbazen in 2013 toe dat ze verder hun zakken kunnen vullen met belastingvrije huurinkomsten.

Zakia Khattabi

Gemeenschapssenatrice, fractievoorzitster van Ecolo

Goed bezig. Voor de Tunesiërs, de Egyptenaren en alle democraten van de Arabische wereld die zich dagelijks inspannen om hun rechten te verdedigen op plaatsen waar de westerse machten (vroeger én nu) de rode loper uitrollen voor Arabische dictators.

Rode kaart. Voor de ‘linksen’ in de regering. Hun ideeën lijken verschraald tot eenheidsworst. Aan politiek doen is een zware verantwoordelijkheid. Onder het mom van ‘gezond beheer’ lijst Elio Di Rupo bijzonder fier een aantal cijfers op om bezuinigingen aan te kondigen. Dat is intellectuele oplichterij. Het zijn geen keuzes die ingegeven zijn door ‘het gezond verstand’, maar keuzes voor een neoliberaal beleid.

Engagement. Dat ik niet heb meegedaan aan de verschraling van het politieke denken. Dat ik mij verzet heb tegen de verruiming van de mogelijkheden om strafrechtelijke vergrijpen af te kopen via minnelijke schikkingen. Het slaat immers vooral op dossiers van fiscale fraude en geeft witteboordcriminelen een specifiek statuut. Bovendien rolt het de rode loper uit voor een klassenjustitie.

Wensen. Ik formuleer geen wensen. Ze hebben geen bindend karakter en stellen alleen de mensen tevreden die erin geloven… Wat ik wél wil doen is me engageren om het project voor een rechtvaardige en solidaire maatschappij te blijven verdedigen.

Aurélie Decoene

Voorzitster Comac (jongerenbeweging PVDA)

Goed bezig. De studenten van Québec, voor de strijd die ze voerden (en gewonnen hebben!) tegen de regering-Charest voor gratis openbaar hoger onderwijs. Het was een massale en creatieve strijd, die op een voorbeeldige manier gebruikmaakte van de sociale media. Bovendien het bewijs dat het de moeite loont om te vechten voor je rechten.

Rode kaart. Onze federale regering die de gemeentelijke administratieve sancties (GAS-boetes) uitbreidde tot allerlei nieuwe soorten inbreuken vanaf 14 jaar. Op die manier wordt het een instrument voor willekeur en repressie in alle richtingen, dat vooral de kinderen uit de volksbuurten zal treffen. Ook heel wat politieke militanten hebben dit jaar al zo’n GAS-boete in de bus gekregen.

Engagement. Op vijf plaatsen organiseerde Comac dit jaar een gezamenlijke blok tussen Kerst en Nieuwjaar en er kwamen meer dan 200 studenten op af, een record! Met dit initiatief helpen we de studenten bij het studeren. En dat in een tijd waarin het steeds moeilijker wordt om te slagen door de onderfinanciering van het onderwijs. Onze collectieve blok toont wat de kracht is van solidariteit.

Wensen. Ik wens de bevolking in Zuid-Europa, die zich verzet tegen de bezuinigingspolitiek van hun regeringen en van de Europese Unie, heel veel moed om de strijd vol te houden.

Raoul Hedebouw

Nationaal woordvoerder PVDA

Goed bezig. De progressieve presidenten in Latijns-Amerika, die elke dag opnieuw laten zien dat een andere wereld mogelijk is en noodzakelijk.

Rode kaart. Voor een groot deel van de politieke klasse in België, voor hun bewuste onmacht ten overstaan van de crisis van het kapitalisme.

Engagement. Niet meteen voor een individu, maar eerder collectief. Het aantreden van twee PVDA-verkozenen in de gemeenteraad bewijst dat steeds meer Luikenaars snakken naar een echte complexloze linkerzijde.

Wensen. Alle Europese volkeren samen wens ik zoveel mogelijk moed in hun verzet tegen dit Europa van het kapitaal.

Peter Mertens

Voorzitter PVDA

Goed bezig. Er zijn vorig jaar tienduizenden mensen voor het eerst van hun leven de straat opgetrokken, overal in Europa. Gepensioneerden, jongeren, mijnwerkers, strijdbare vakbonden, antiracismebewegingen, ecologische bewegingen, middenveldorganisaties… Op het hele continent weerklinkt één luide roep naar echte inspraak, en naar een economie die niet langer gegijzeld wordt door multinationals en banken.

Rode kaart. Een minderheid van de minderheid wordt toegestaan om zich te verrijken ten koste van zware schade aan het algemeen belang. 2012 is het jaar waarin die kleine minderheid niet alleen nog rijker is geworden, maar ook arroganter-dan-ooit. De patroons zwaaien de plak. De traditionele politiek is een blaasbalg geworden van alles wat het establishment meent te moeten zeggen, en ze verdient daarom een dikke rode kaart.

Engagement. Ik ben fier dat ik voorzitter mag zijn van de meest dynamische partij van het land. De diversiteit en de rijkdom die in onze partij aanwezig zijn, is enorm. Overal waar je komt in de sociale actie, kom je wel mensen van onze partij tegen. Als je door ManiFiesta wandelt, zie je mensen uit het hele land, van verschillende afkomst maar toch in een taal die elkaar vindt. Dat is de spiegel van onze partij, en daar kan je alleen maar fier op zijn.

Wensen. Ik wens alle welvaartsmakers een uitstekende gezondheid, veel zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen toe. Maar vooral wens ik hen een nieuwe lente toe.